یکی از مهمترین موضوعاتی که برای تبدیل شدن به یک تریدر حرفهای باید به آن مسلط باشید، واحدهای اندازهگیری در فارکس است. برای اینکه اندازهگیری حجم معاملات و تغییرات قیمت در جفت ارزهای مختلف فارکس سادهتر شود، واحدهایی مثل لات (Lot)، پیپ (Pip) و پیپت (Pipette) ایجاد شدهاند. با کمک این واحدها میتوانید تکنیکهای مدیریت سرمایه را بهشکل دقیقتری به کار ببندید و سود و ضرر تریدهای خود را راحتتر محاسبه کنید.
با توجه به اینکه آشنایی با لات و پیپ در فارکس یکی از پیشنیازهای اصلی موفقیت در فارکس و پراپ تریدینگ است، در این مقاله قصد داریم به بررسی این واحدهای اندازهگیری بپردازیم و محاسبه آنها را یاد بگیریم. اگر دوست دارید بیشتر با واحدهای حجم در فارکس آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم تا پایان این مطلب با ما همراه باشید.
لات استاندارد چیست؟
لات (Lot) واحد اندازهگیری حجم معامله در فارکس است که در حالت استاندارد، آن را معادل ۱۰۰ هزار واحد از ارز پایه (Base Currency) در یک جفت ارز در نظر میگیرند. برای مثال، اگر یک پوزیشن لانگ یا خرید با حجم یک لات روی جفت ارز EUR/USD باز کنید، در واقع معادل ۱۰۰ هزار یورو (ارز پایه) خرید انجام دادهاید. اگر جفت ارز USD/JPY را ترید میکنید، ارز پایه آن دلار آمریکا است و یک لات از آن معادل ۱۰۰ هزار دلار آمریکا خواهد بود.
اگر بخواهید ارزش یک لات استاندارد را بر اساس ارز مظنه (Quote Currency) محاسبه کنید، باید آن را در نرخ تبادل (Exchange Rate) یا همان نرخ برابری جفت ارز مورد نظر خود ضرب کنید. برای مثال اگر نرخ تبادل یورو به دلار معادل ۱.۰۴۹۸ است و قصد دارید یک پوزیشن خرید با حجم یک لات روی آن باز کنید، حجم معامله شما معادل ۱۰۴٫۹۸۰ دلار آمریکا خواهد بود. این عدد نشاندهنده مقدار دلار مورد نیاز برای خرید ۱۰۰٫۰۰۰ یورو است. به عبارت دیگر، در لحظه باز کردن معامله شما ارزش هر ۱۰۰ هزار یورو معادل ۱۰۴٫۹۸۰ دلار آمریکا است.
انواع لات در فارکس

با توجه به اینکه حجم معاملات بسیاری از تریدرهای عادی کمتر از ۱۰۰ هزار یورو است، ممکن است انجام محاسبات بر اساس لات استاندارد کمی دشوار باشد. به همین دلیل واحدهای کوچکتری مثل مینی لات (Mini Lot)، میکرو لات (Micro Lot) و نانو لات (Nano Lot) نیز ایجاد شدهاند که هر یک از آنها کسری از یک لات استاندارد محسوب میشوند.
تعیین حجم معامله برای این است که بدانید چند لات معامله خواهید کرد. این احتمالاً مهمترین تصمیمی است که شما به عنوان یک معاملهگر باید بگیرید. آنقدر مهم است که ما معتقدیم این همان چیزی است که برندگان را از بازندگان جدا میکند.
منبع: checkout, payment volume
مینی لات معادل ۱۰ هزار واحد از ارز پایه، میکرو لات معادل ۱۰۰۰ واحد و نانو لات نیز معادل ۱۰۰ واحد از ارز پایه است. برای مثال، وقتی یک تریدر پوزیشنی با حجم ۰.۰۱ لات باز میکند، در واقع حجم پوزیشن او یک مینی لات است. تریدرهای حرفهای با سرمایه زیاد معمولاً از لات استاندارد استفاده میکنند، اما تریدرهایی که سرمایه کمتری دارند میتوانند از واحدهای کوچکتر برای محاسبه حجم تریدهای خود استفاده کنند. برای مثال اگر ۱۰۰ دلار سرمایه داشته باشید و حساب شما بر مبنای مینی لات باشد، مثل این است که ۱۰۰۰ دلار سرمایه را در یک حساب با لات استاندارد استفاده کردهاید.
| نوع لات | مقدار |
|---|---|
| استاندارد | ۱۰۰٫۰۰۰ واحد ارز پایه |
| مینی | ۱۰٫۰۰۰ واحد ارز پایه |
| میکرو | ۱۰۰۰ واحد ارز پایه |
| نانو | ۱۰۰ واحد ارز پایه |
پیپ در فارکس چیست؟

پیپ (Pip) مخفف ‘Percentage in Point’ است و به طور کلی کوچکترین افزایش قیمتی است که یک نرخ ارز میتواند داشته باشد.
منبع: U.S. Commodity Futures Trading Commission (CFTC)
پیپ (Pip) کوچکترین واحد استاندارد اندازهگیری تغییرات بازار فارکس است که با استفاده از آن میتوان جزئیترین حرکات قیمت و تغییرات نرخ تبدیل جفت ارزها را به راحتی اندازهگیری کرد. کلمه Pip را مخفف عبارت Percentage in point یا Price interest point میدانند و آن را معادل یک صدم درصد (۱/۱۰۰ × ۰.۰۱) در نظر میگیرند. در جفت ارزهای فارکس که نرخ تبدیل آنها تا چهار رقم اعشار بیان میشود، رقم چهارم معادل
پیپ خواهد بود. برای مثال اگر جفت ارز EUR/USD از نرخ ۱.۰۳۵۵ به ۱.۰۳۵۶ برسد، ارزش آن ۱ پیپ رشد کرده است.
در جفت ارزهایی که یک طرف آنها ین ژاپن است (مثل USD/JPY) یا فلزاتی مثل طلا و نقره، نرخ تبدیل تا دو رقم اعشار بیان میشود، به همین دلیل رقم اعشار دوم را معادل پیپ در نظر میگیرند. برای مثال اگر نرخ USD/JPY از ۱۵۷.۴۸ به ۱۵۷.۴۹ افزایش پیدا کند، در واقع معادل یک پیپ رشد کرده است.
پیپت چیست؟

پیپت (Pipette) یا پوینت (Point) یک دهم پیپ است و در بعضی بروکرها از آن برای نمایش حرکات بسیار ریز قیمت استفاده میکنند. با توجه به اینکه پیپ معادل یک صدم درصد یا همان ۰.۰۰۰۱ واحد است، پیپت برابر با یک صدهزارم (۱/۱۰۰٫۰۰۰ یا ۰.۰۰۰۰۱) خواهد بود. اگر نرخ تبدیل یک جفت ارز تا ۵ رقم اعشار اعلام شده باشد، رقم پنجم معادل پیپت خواهد بود. برای مثال اگر نرخ جفت ارز GBP/USD از ۱.۲۵۵۳۰ به ۱.۲۵۵۳۱ برسد، در واقع به اندازه یک پیپت حرکت کرده است.
در جفت ارزهایی که یک طرف آنها ین ژاپن است یا استثنائاتی مثل طلا و نقره، اگر نرخ تبدیل بهجای دو رقم تا سه رقم اعشار بیان شود، رقم سوم معادل پیپت خواهد بود. برای مثال اگر نرخ XAU/USD از ۲۶۴۱.۸۲ به ۲۶۴۱.۸۳ برسد، به اندازه یک پیپت رشد کرده است.
کاربرد پیپ و پیپت چیست؟
بر اساس نظرسنجی سه ساله بانک تسویه حسابهای بینالمللی (BIS) در سال ۲۰۲۲، حجم معاملات روزانه در بازار جهانی فارکس به ۷.۵ تریلیون دلار رسیده است. این حجم عظیم نشان میدهد که چگونه کوچکترین حرکات قیمت، که با پیپ اندازهگیری میشوند، میتوانند ارزش پولی قابل توجهی را نمایندگی کنند.
منبع: Bank for International Settlements (BIS)
پیپ و پیپت واحدهای اندازهگیری در فارکس محسوب میشوند و با کمک آنها میتوان تغییرات قیمت یا نرخ تبدیل جفت ارزهای مختلف را اندازهگیری کرد. با توجه به اینکه در پراپ تریدینگ، تاچ شدن درصدهای دراداون و رعایت نکردن ریسک شناور میتواند باعث نقض قوانین و از دست رفتن حساب شود، باید با پیپ و پیپت آشنا باشید تا بتوانید حد ضرر و تارگتهای سود معاملات خود را کاملاً دقیق تنظیم کنید. وجود پیپ و پیپت باعث میشود که تمام تریدرها با یک واحد یکسان کار کنند و نیازی به واحدهای مجزا برای هر جفت ارز نباشد. با وجود واحد بسیار کوچکی مثل پیپت، حتی جزئیترین حرکات بازار نیز به راحتی قابل اندازهگیری است.
علاوه بر این، در بروکرهایی که اسپرد حسابها بسیار پایین است، میتوان از پیپت یا پوینت برای بیان دقیق میزان اسپرد استفاده کرد. برای مثال، در بروکر اختصاصی سرمایه گذار برتر که حسابهای آن از نوع ECN هستند، اسپرد حسابها از ۰ یا ۱ پوینت شروع میشود.
بهطور کلی مهمترین کاربردهای پیپ و پیپت عبارتند از:
-
- اندازهگیری تغییرات قیمت یا نرخ تبدیل جفت ارزها
- اندازهگیری سود و ضرر معاملات برای مدیریت سرمایه
- تعیین حد ضرر یا استاپ لاس (Stop Loss) و حد سود (Take Profit)
- اندازهگیری اسپرد (Spread) در معاملات جفت ارزها و نمادهای معاملاتی مختلف
نحوه محاسبه پیپ در فارکس
پیپ یک واحد اندازهگیری است و در قالب یک عدد بدون یکا و واحد خاصی بیان میشود، بنابراین به تنهایی نمیتوان ارزش هر پیپ را مشخص کرد. بسته به اینکه درباره کدام جفت ارز صحبت میکنیم و بر اساس نرخ تبدیل و ارزش کل معامله میتوان ارزش پیپ را در معاملات فارکس محاسبه کرد.
برای سادهتر شدن موضوع، فرض را بر این میگذاریم که حساب معاملاتی شما با دلار آمریکا (USD) شارژ میشود (که در اغلب بروکرها و پراپ فرمها همینگونه است). بر این اساس، محاسبه پیپ در فارکس در دو حالت انجام میشود:
۱. زمانی که دلار آمریکا (USD) ارز دوم است
در چهار جفت ارز اصلی:
- EUR/USD
- GBP/USD
- AUD/USD
- NZD/USD
که دلار آمریکا ارز دوم یا ارز مظنه (Quote) است، محاسبه پیپ به سادگی با ضرب کردن ارزش معامله در مقدار پیپ به دست میآید.
طبق فرمول محاسبه ارزش پیپ:
ارزش پیپ = ارزش معامله × مقدار پیپ ارز مظنه
در این جفت ارزها مقدار پیپ معادل ۰.۰۰۰۱ است و اگر یک لات استاندارد (۱۰۰٫۰۰۰ دلار) از آنها را ترید کنید، ارزش هر پیپ از معامله به صورت زیر محاسبه میشود:
۱۰۰٫۰۰۰ × ۰.۰۰۰۱ = ۱۰$
به عبارت دیگر، ارزش یک پیپ در چهار جفت ارز اصلی EUR/USD، GBP/USD، AUD/USD و NZD/USD همیشه ثابت و معادل ۱۰ دلار است.
برای مثال، اگر روی جفت ارز EUR/USD یک لات معامله لانگ در نرخ ۱.۰۲۳۴ باز کنید و در نرخ ۱.۰۲۴۴ آن را ببندید و سیو سود کنید، شما جمعاً ۱۰ پیپ سود کسب کردهاید که ارزش آن معادل ۱۰۰ دلار خواهد بود.
ارزش پیپ در جفت ارز طلا (XAU/USD)
در جفت ارز طلا یا همان XAU/USD نیز دلار آمریکا ارز دوم است، اما با توجه به اینکه نرخ تبدیل این جفت ارز به طور معمول تا دو رقم اعشار (۰.۰۱) بیان میشود و یک لات استاندارد آن ۱۰۰ اونس (100 oz) است، ارزش هر پیپ از جفت ارز XAU/USD معادل ۱ دلار خواهد بود:
۱۰۰ × ۰.۰۱ = ۱$
البته ممکن است در بعضی بروکرها و ماشین حسابهای آنلاین محاسبه پیپ، اندازه قرارداد (Contract Size) طلا به شکل متفاوتی تعریف شود که در این صورت، ارزش هر پیپ با حالت استاندارد متفاوت خواهد بود.
۲. زمانی که دلار آمریکا (USD) ارز دوم نیست
اگر جفت ارزی را ترید کنید که دلار در سمت چپ آن به عنوان ارز پایه (Base) قرار دارد یا حتی جفتارزی که اصلاً شامل دلار نیست (مانند EUR/GBP یا AUD/CAD)، فرمول محاسبه پیپ متفاوت خواهد بود. در این حالت باید ابتدا مقدار پیپ را بر نرخ تبدیل (Exchange Rate) تقسیم و عدد حاصل از آن را در ارزش معامله ضرب کنید تا ارزش هر پیپ از آن بر حسب دلار (ارز اول) به دست بیاید.
مثال اول: اگر روی جفت ارز USD/CHF در نرخ ۰.۹۰۶۸ به اندازه یک لات یا ۱۰۰ هزار دلار ترید کنید، ارزش هر پیپ از آن به صورت زیر محاسبه خواهد شد:
ارزش پیپ = ۱۰۰٫۰۰۰ × ۰.۰۰۰۱ = ۱۰ پوند
بنابراین ارزش هر پیپ از معامله شما حدوداً ۱۱.۰۲ دلار است. اگر معامله شما خرید باشد و آن را در قیمت ۰.۹۶۹ ببندید، سود شما از این معامله ۱ پیپ و معادل ۱۱.۰۲ دلار خواهد بود.
مثال دوم: فرض کنید روی EUR/GBP که دلار آمریکا در آن حضور ندارد، یک لات (۱۰۰٫۰۰۰ یورو) معامله میکنید. در این حالت ابتدا ارزش هر پیپ بر حسب پوند محاسبه میشود:
ارزش پیپ = ارزش معامله × (مقدار پیپ ÷ نرخ تبدیل)
سپس برای تبدیل آن به دلار کافیست این عدد را در نرخ GBP/USD ضرب کنید. مثلاً اگر نرخ تبدیل GBP/USD معادل ۱.۳۴۵۱ باشد، ارزش هر پیپ تغییر در EUR/GBP تقریباً معادل ۱۳.۴۵ دلار خواهد بود.
محاسبه پیپ در جفت ارزهای ین ژاپن (JPY)

با توجه به اینکه در فارکس، نرخ تبدیل جفت ارزهای مبتنی بر ین ژاپن تا ۲ رقم اعشار محاسبه میشود، برای انجام محاسبات پیپ باید از ۰.۰۱ بهجای ۰.۰۰۰۱ استفاده کنید. مثلاً اگر نرخ تبدیل EUR/JPY برابر با ۱۶۱.۳۳ است و قصد دارید یک لات استاندارد (۱۰۰٫۰۰۰ یورو) از آن را معامله کنید، ارزش هر پیپ از آن برابر با ۱۰۰٫۰۰۰ × (۰.۰۱ ÷ ۱۶۱.۳۳) یا ۶.۱۹ یورو است. پس اگر جفت ارز EUR/JPY را در ۱۶۱.۳۳ بخرید و در ۱۶۱.۴۳ بفروشید، سود شما از این ترید معادل ۱۰ پیپ یا ۶۱.۹ یورو خواهد بود. برای به دست آوردن معادل آن به دلار آمریکا کافیست این عدد را در نرخ تبدیل EUR/USD ضرب کنید.
جمعبندی
یادگیری مفهوم پیپ و پیپت، انواع لات و آشنایی با نحوه محاسبه آنها یکی از مهارتهای مورد نیاز برای ترید در فارکس و پراپ تریدینگ است و بدون آنها نمیتوان مدیریت سرمایه دقیقی انجام داد. با استفاده از این واحدها میتوانید مقدار دقیق سود و ضرر معاملات خود را حساب کنید، حد ضرر یا حد سود معاملات خود را روی دقیقترین نقطه قرار دهید و به راحتی متوجه شوید که اسپرد معامله هر جفت ارز چقدر است. با وجود اینکه ماشین حسابها و ابزارهای مختلفی برای محاسبه خودکار پیپ وجود دارد، یادگیری نحوه محاسبه آنها به شما کمک میکند تا درک بهتری از مدیریت سرمایه و ریسک داشته باشید و بتوانید بدون ابزار نیز بهراحتی محاسبات خود را انجام دهید.
سؤالات متداول
لات در فارکس چیست؟+
لات (Lot) واحد استاندارد اندازهگیری حجم معاملات در فارکس است که معادل ۱۰۰٫۰۰۰ واحد از ارز پایه (Base Currency) در یک جفت ارز در نظر گرفته میشود. برای مثال در جفت ارز EUR/USD یک لات معادل ۱۰۰٫۰۰۰ یورو و در جفت ارز USD/JPY یک لات معادل ۱۰۰٫۰۰۰ دلار آمریکا است.
پیپ و پوینت در فارکس چیست؟
+
پیپ کوچکترین واحد استاندارد اندازهگیری تغییرات در بازار فارکس است که با استفاده از آن میتوان تغییرات قیمت یا نرخ تبدیل جفت ارزهای مختلف را محاسبه کرد. پوینت نیز در واقع همان پیپت است و معادل ۰.۱ پیپ در نظر گرفته میشود.
فرق پیپ و پیپت چیست؟
+
پیپت معادل ۰.۱ پیپ است و برای اندازهگیری حرکات بسیار جزئی قیمت در فارکس از آن استفاده میکنند. در تمام بروکرها امکان مشاهده نرخها با دقت یک پیپ وجود دارد اما ممکن است تمام بروکرها از پیپت پشتیبانی نکنند.
چرا بعضی بروکرها از پیپت استفاده نمیکنند؟
+
پیپت یک واحد بسیار کوچک است و ممکن است تغییرات آن در یک بازار نوسانی مثل فارکس باعث گمراهتر شدن تریدرهای مبتدی شود. به همین دلیل بعضی بروکرها نرخهای خود را فقط بر حسب پیپ نمایش میدهند.
چرا جفت ارزهای دارای ین ژاپن (JPY) با ۲ رقم اعشار نمایش داده میشوند؟
+
به دلیل ارزش زیاد ارزهایی مثل دلار آمریکا نسبت به ین ژاپن، نرخ این جفت ارزها عدد بزرگی دارد و تغییرات جزئی آنها معمولاً برای تریدرها اهمیت کمتری دارد. به همین دلیل نرخ این جفت ارزها معمولاً تا دو رقم اعشار نمایش داده میشود.
🎯 درک مفاهیم لات، پیپ و پیپت برای مدیریت سرمایه دقیق در فارکس و پراپ تریدینگ ضروری است. «سرمایهگذار برتر» با فراهم کردن سرمایه و آموزشهای کاربردی، به شما کمک میکند تا این مفاهیم را در معاملات واقعی و بدون ریسک شخصی به کار گیرید.
با پلنهای چالشی ما، دانش خود را به سود تبدیل کنید:
پلن A: دارای محدودیت زمانی، اما بدون محدودیت حجم معامله – برای تریدرهایی که محاسبات دقیق خود را سریعاً اجرا میکنند.
پلن B: بدون محدودیت زمانی – بهترین انتخاب برای تمرین و تسلط بر محاسبات و مدیریت سرمایه با آرامش.
محاسبات دقیق، معاملات موفق با «سرمایهگذار برتر»! 👇

چرا غیر دلاری ها انقد پیچیده شد حساب کردنشون؟ من فک میکردم کلا یه دلاره همیشه
سلام و وقت بخیر
چون ارزش نهایی پیپ باید به ارز پایه حساب معاملاتی شما که معمولاً دلار است تبدیل شود. به همین علت ابتدا پیپ را بر حسب ارز مظنه محاسبه میکنید و بعد آن مقدار را بر اساس نرخ تبدیل جفتارز دیگری به دلار تبدیل میکنید.
استاپا رو هم میشه بر اساس پیپت گذاشت؟
سلام و وقت بخیر
بله، زمانی که استاپ لاس معامله را تنظیم میکنید میتوانید رقم پنجم را به عنوان پیپت مشخص کنید تا استاپ شما دقیقاً در همان نقطه مد نظرتان قرار داشته باشد.
ارزش هر پیپ طلا همیشه یه دلاره درسته؟
سلام و وقت بخیر
در حالت استاندارد و با اندازه قرارداد ۱۰۰ اونس، ارزش هر پیپ تغییر در نماد طلا یا XAU/USD یک دلار است.